11 lipca 2025 roku obchodzimy kolejną rocznicę jednej z najtragiczniejszych kart w historii Polaków na Kresach Wschodnich.

Nowe święto państwowe, Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskie nacjonalistyczne ugrupowania, zostało ustanowione ustawą z dnia 4 czerwca 2025 roku. Dokument ten wyraźnie zaznacza, że „męczeńska śmierć z powodu przynależności do narodu polskiego zasługuje na szczególne uznanie i hołd w formie corocznego wydarzenia państwowego”.

Ustawa przypomina, że w latach 1939–1946 na terenach Kresów Wschodnich doszło do masowych zbrodni, których sprawcami byli ukraińscy nacjonaliści z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) oraz innych formacji. Ofiary tych ataków to głównie ludność polska zamieszkująca regiony województw wołyńskiego, tarnopolskiego, stanisławowskiego, lwowskiego, poleskiego, a także obecnych województw lubelskiego i podkarpackiego.

Szacuje się, że podczas tych tragicznych wydarzeń zginęło ponad sto tysięcy Polaków, głównie mieszkańców wsi. Zbrodnie te obejmowały nie tylko masowe mordy, ale także zniszczenie mienia i zmuszenie setek tysięcy Polaków do opuszczenia swoich domów i ucieczki z kresowych terenów. Najkrwawszy okres tej fali przemocy przypadł na lipiec 1943 roku. 11 lipca tego samego roku ukraińscy nacjonaliści dokonali masowych mordów w około stu miejscowościach, co stało się symbolicznym dniem pamięci.

Przed rokiem 2016, w oparciu o uchwałę Sejmu z 22 lipca, ten dzień był obchodzony jako Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. Obecnie, z nowym aktem prawnym, pamięć o tych wydarzeniach ma jeszcze silniejszy wymiar symboliczny i oficjalny w świadomości narodowej.

Z punktu widzenia prawa międzynarodowego, masowe mordy popełnione na Polakach przez ukraińskie nacjonalistyczne ugrupowania są klasyfikowane jako ludobójstwo. Według najnowszych badań, w latach 1939–1947 z rąk ukraińskich nacjonalistów zginęło około 120 tysięcy obywateli II Rzeczypospolitej, z czego około połowa na Wołyniu, a druga na terenach Małopolski Wschodniej, Polesia i Lubelszczyzny.

Instytut Pamięci Narodowej podkreśla konieczność pamięci o tych tragicznych wydarzeniach, aby nigdy nie zapomniano o ofiarach i ich losie, a także aby budować przyszłość opartą na prawdzie i pojednaniu. 11 lipca to nie tylko dzień wspomnień, ale także przypomnienie o konieczności zachowania pamięci historycznej dla przyszłych pokoleń.

Informacje oraz zdjęcie: Instytut Pamięci Narodowej