Większość z nas kojarzy jaskinie lodowe z surowym klimatem Tatr lub daleką północą. Tymczasem w gminie Łękawica, we wsi Łysina, natura przygotowała niezwykłą niespodziankę. To właśnie tutaj, w kompleksie skalnym „Zamczysko”, znajduje się jedyna poza Tatrami jaskinia w Polsce, w której lód można spotkać nawet w upalne, letnie popołudnia.

Tajemnica skalnego „Zamczyska”

Łysina od lat przyciąga fanów wspinaczki i pieszych wędrówek, ale jej największy skarb pozostaje ukryty pod ziemią. Zespół skał zwany Zamczyskiem to nie tylko malownicze formacje piaskowca, ale przede wszystkim dom dla unikalnego zjawiska przyrodniczego.

Wszystko zaczęło się w kwietniu 1999 roku, kiedy to dwaj speleolodzy – J. Ganszer i J. Pukowski – natrafili na niepozorną, dwumetrową szczelinę. Rok później, dzięki szczegółowym badaniom A. Żery ze Speleoklubu Bielsko-Bialskiego, okazało się, że to coś znacznie większego. Odkryto system korytarzy pochodzenia tektonicznego o łącznej długości 59 metrów i głębokości sięgającej 10 metrów.

Lód, który kpi z lata

Jaskinia Lodowa w Zamczysku jest rekordzistką pod kilkoma względami:

• Jedyna taka w Karpatach: Poza Tatrami to jedyne miejsce w polskich Karpatach z całorocznym zlodowaceniem.
• Najniżej położona: To najniżej usytuowana jaskinia lodowa w naszym kraju.
• Mikroklimat: Dzięki specyficznej cyrkulacji powietrza, zimno „magazynuje się” w korytarzach na tyle skutecznie, że nawet w środku lata można tam zobaczyć lodowy jęzor o długości 2 metrów i grubości ponad 10 centymetrów.

Pod ścisłą ochroną

Od 2009 roku cały kompleks „Zamczysko” wraz z jaskinią cieszy się statusem stanowiska dokumentacyjnego „Zamczysko na Ściszków Groniu”. Ochrona ta ma na celu zachowanie unikalnych wartości geologicznych i mikroklimatycznych tego miejsca dla przyszłych pokoleń.

Wybierając się do Łysiny, warto pamiętać, że choć „Zamczysko” zachwyca, jaskinia jest miejscem wymagającym i kruchym. To dowód na to, że Beskidy wciąż skrywają tajemnice, które potrafią zaskoczyć nawet najbardziej doświadczonych łazików.

Materiał przy współpracy Eat Well