Bezpośrednią przyczyną wybuchu I wojny światowej był zamach na austriackiego następcę tronu arcyksięcia Franciszka Ferdynanda Habsburga 28 czerwca 1914 roku. Mieszkańcy Żywiecczyzny również walczyli na frontach Wielkiej Wojny. Mimo, że była ona niezwykle krwawa i brutalna, to paradoksalnie przywróciła nam niepodległość, którą świętujemy 11 listopada. W tym roku po raz 100!

Żywiec w roku 1914 znajdował się w Zachodniej Galicji i liczył wówczas około 4000 mieszkańców. Małe ubogie miasteczko, podobnie jak cała ówczesna Galicja, przygotowało do wymarszu liczną grupę ochotników, pragnących walczyć o niepodległość. Były to osoby, które działały wcześniej w takich organizacjach jak m.in.:  Zarzewie, Strzelcy, Polska Organizacja Bojowa, Sokół. W sumie wystawiono 3 kompanie ochotników, czyli około 900 uzbrojonych legionistów. Pierwsze kompanie wyruszyły na front w pierwszych miesiącach wojny. 8 sierpnia 1914 roku z żywieckiego rynku odmaszerowała I Kompania Strzelców pod dowództwem por. Leonarda Rybarskiego, 22 sierpnia 1914 roku z placu przed dworcem kolejowym w Żywcu odmaszerowała II Kompania pod dowództwem Tadeusza Jänicha, (założyciela pierwszej drużyny skautowej w Żywcu), natomiast 21 września 1914 odmaszerowała z Żywca 3 Kompania, zaś 3 października odmaszerowało dalszych 32 ochotników. Ponadto z należącej do powiatu żywieckiego Suchej Beskidzkiej odmaszerowało we wrześniu na wojnę 148 legionistów.

Mieszkańcy Żywiecczyzny, wychowani patriotycznie we wspomnianych organizacjach, byli również przygotowani fizycznie i wojskowo – zaopatrzeni w mundury, broń i oporządzenie. Żywieccy legioniści zostali wcieleni w szeregi Legionów Polskich, w których brali udział we wszystkich ważniejszych bitwach galicyjskiego frontu. Wymarsz żywieckich legionistów upamiętniają zdjęcia, pocztówki oraz tablice pamiątkowe w Żywcu. Tablice te możemy odnaleźć przy żywieckim rynku, pierwsza znajduje się na jednej ze ścian basenu fontanny św. Floriana, druga na dzwonnicy. Trzecia tablica pamiątkowa umieszczona jest na budynku dworca PKP. Przed II wojną światową przy dworcu znajdował się również pomnik legionistów, niestety nie zachował się do naszych czasów, zachowała się jednak fotografia tego pomnika, którą już wkrótce opublikujemy w tym artykule.

Autor: RM

Źródła i materiały pochodzą ze zbiorów Muzeum Miejskiego w Żywcu.