Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu i 77. rocznica wyzwolenia niemieckiego obozu Auschwitz-Birkenau

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu i 77. rocznica wyzwolenia niemieckiego obozu Auschwitz-Birkenau

27 stycznia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2005 roku, by uczcić pamięć Żydów zamordowanych przez Niemców podczas II wojny światowej. Data święta, wyznaczona na 27 stycznia, upamiętnia wyzwolenie przez oddziały Armii Czerwonej w 1945 r. niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau - obecnie jednego z najważniejszych Miejsc Pamięci o Zagładzie.

Niemiecki nazistowski obóz KL Auschwitz-Birkenau w ciągu niemal pięciu lat istnienia pochłonął około 1,1 mln ofiar z 1,3 mln wszystkich więźniów. Około 90% z nich stanowili Żydzi pochodzący z całej Europy. Śmierć w obozie poniosło także co najmniej 70 tys. Polaków, 20 tys. Romów, 15 tys. jeńców sowieckich oraz 10-15 tys. więźniów innych narodowości. Łączna liczba ofiar Holokaustu jest szacowana na prawie 6 milionów, z czego jedną trzecią stanowiły dzieci.

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu został ustanowiony 1 listopada 2005 r. rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Święto nie tylko oddaje cześć pomordowanym, ale jest również apelem o przeciwdziałanie jakimkolwiek formom negacji Holokaustu. Zwraca uwagę na potrzebę edukacji i pamięci, aby zapobiec takim wydarzeniom w przyszłości.

20 stycznia br. – w 80. rocznicę konferencji w Wannsee, podczas której grupa niemieckich przywódców III Rzeszy ustaliła plan „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej” – Zgromadzenie Ogólne ONZ jednogłośnie przyjęło rezolucję w sprawie zaprzeczania Holokaustowi. W rezolucji znalazły się poprawki proponowane przez Polskę, m.in. honorujące odwagę i poświęcenie członków ruchów oporu prowadzących walkę z nazistami, a także wyrażające uznanie dla osób ratujących i pomagających ratować Żydów. W rezolucji wyraźnie zaznaczono też, że wśród ofiar niemieckich obozów byli przedstawiciele innych narodowości, włączono też wyrazy uznania dla państw członkowskich aktywnie zaangażowanych w pielęgnowanie miejsc pamięci o Holokauście i jego ofiarach.

Hasłem tegorocznych obchodów w instytucjach Organizacji Narodów Zjednoczonych jest „Pamięć, Godność i Sprawiedliwość”. Uroczystości rocznicowe i związane z nimi programy edukacyjne skupiają się na losach ocalałych z Holokaustu w pierwszych latach po wojnie, gdy odzyskiwali swoje prawa, historię, dziedzictwo i godność.

Muzeum Auschwitz-Birkenau – centralne obchody

Uroczystości upamiętniające rocznicę wyzwolenia rozpoczną się w Muzeum Auschwitz o godz. 16.00. Zamiast okolicznościowych przemówień zapadnie minuta ciszy i refleksji. Swoje świadectwa wygłoszą ocaleni: Halina Birenbaum i Bogdan Bartnikowski. Zabrzmi także głos Elisabeth Silberstein Bence, Judith Spielberg Mittelman i Edith Friedman Grosman, które we wspomnieniach przedstawią pierwszy transport Żydów do Auschwitz. Wydarzenie zwieńczy wspólna modlitwa w intencji zgładzonych, ocalonych i o pokój na świecie. Zmówią ją wspólnie rabin Michael Schudrich, biskup rzymskokatolicki Roman Pindel, biskup prawosławny Atanazy i biskup ewangelicko-augsburski Adrian Korczago.

Głównym motywem 77. rocznicy wyzwolenia obozu będzie początek zagłady w Auschwitz, która rozpoczęła się wiosną 1942 r. Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 roku, aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później i to właśnie ten rok był kluczowy dla kształtowania się funkcji obozu jako ośrodka zagłady. Niemcy rozpoczęli wówczas masowe deportacje Żydów do Auschwitz, a władze obozowe zdecydowały o utworzeniu dwóch prowizorycznych komór gazowych w pobliżu obozu Auschwitz II – Birkenau. Obok nich najpierw kopano masowe groby, a następnie ciała ofiar zaczęto spalać na wolnym powietrzu. W lipcu 1942 r., po wizycie w Auschwitz SS-Reichsführera Heinricha Himmlera, przystąpiono do budowy czterech krematoriów wraz z komorami gazowymi, które zostały oddane do użytku wiosną kolejnego roku.

W związku z pandemią w obchodach weźmie udział niewielka liczba osób, głównie ocalałych. Transmisja wydarzenia będzie dostępna na stronie: www.auschwitz.org.

Zdjęcie: gov.pl